Basic of ASP.NET
Microsoft platform ေပၚမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ web application ေတြေရးေတာ့မယ္ဆိုရင္ အရင္တုန္းက Active Server Page(ASP) ကိုသံုးခဲ႔ၾကပါတယ္။ classic ASP လို႔လည္း ေခၚပါတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ .net framework ကို အေျခခံတဲ႔ ASP.NET ကိုပိုျပီး အသံုးမ်ားလာၾကပါျပီ။ ASP.NET ဟာ classic ASP ရဲ႕ next generation ျဖစ္ေပမယ့္ လံုး၀ မတူေတာ့ သေလာက္ ေျပာင္းလဲမႈေတြ အမ်ားၾကီး လုပ္ထားပါတယ္။ အဓိကအားျဖင့္ေတာ့ classic ASP က interpreted language ျဖစ္ျပီး၊ ASP.NET ကေတာ့ Compiled language ပါ။ ASP.NET က .NET Framework နဲ႔ integrated လုပ္ထားျပီး Object-oriented လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ classic ASP မွာ server side coding အတြက္ VBScript ကိုသံုးရျပီး၊ ASP.NET မွာေတာ့ .NET Frameword ထဲက ၾကိဳက္တဲ႔ language နဲ႔ ေရးလို႔ ရပါတယ္။ အသံုးမ်ားတာကေတာ့ C#.NET နဲ႔ VB.NET ေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ C#.NET language နဲ႔ သံုးသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။
ကြၽန္ေတာ္တို႔ desktop application (window application) ေတြေရးခဲ႔တုန္းက ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေရးခဲ႔တဲ႔ program ကို computer တစ္လံုးမွာထည့္ထားလိုက္ရင္ အဲ႔ဒီ computer မွာပဲ သံုးခြင့္ရွိပါတယ္။ တျခား ကြန္ပ်ဴတာေတြကေန ေခၚသံုးလို႔ မရပါဘူး။ web application ကေတာ့ ဒီလို မဟုတ္ပါဘူး ကြၽန္ေတာ္က computer တစ္လံုးမွာ သြင္းထားလိုက္ရင္ အဲ႔ဒီ computer နဲ႔ network ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ႔ ကြန္ပ်ဴတာေတြ အားလံုးကေန ေခၚျပီး သံုးခြင့္ရွိပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ကြၽန္ေတာ္ Program သြင္းထားတဲ႔ computer ကို server computer လို႔ ေခၚျပီး၊ တျခား ေခၚသံုး ခ်င္တဲ႔ computer ေတြကေတာ့ client computer ေတြေပါ့။ အဲ့ဒီ server computer မွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ program ထည့္ဖို႔အတြက္ Internet Information Service (IIS) ရွိရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ program ကို IIS ထဲမွာ directory တစ္ခုအေနနဲ႔ ထည့္ေပးထားရပါမယ္။ IIS က Microsoft window component တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ IIS ထဲမွာ ရွိတဲ႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ program ကို client computer ေတြကေန ေခၚသံုးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ Internet Explorer ( or any browser ) ကိုသံုးရပါတယ္။
ဟုတ္ျပီ.. အခုကြၽန္ေတာ္တို႔ ASP.NET အလုပ္လုပ္ပံုကို ဆက္ေျပာရေအာင္။ browser address bar မွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ http://www.google.com ရိုက္လိုက္ျပီ ဆိုပါေတာ့၊ ဒါဆို google server computer ရဲ႕ web server ကိုေရာက္သြားပါမယ္။ ဒါကို request လုပ္တယ္လို႔ ေခၚပါတယ္။ server က client ရဲ႕ request ကို မူတည္ျပီး ပံုေသာ္လည္းေကာင္း၊ html page အျဖစ္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ client ကို ျပန္ပို႔ေပးပါတယ္။ ဒါကို response ျပန္တယ္လို႔ ေခၚပါတယ္။ ျပန္လာတဲ႔ response ကိုမွ browser ကေန ျပန္ျပေပးပါတယ္။ အိုေက ဒါဆိုရင္ google ရဲ႕ default page က်လာျပီေပါ့။ အဲ့ဒီမွာ ကြၽန္ေတာ္က ရွာခ်င္တဲ႔ စာသားတစ္ခုကို ရိုက္ျပီး search ကို ႏွိပ္လိုက္တယ္ဆိုရင္ browser ကေန server ကို ေနာက္တစ္ၾကိမ္ request လုပ္ပါတယ္။ ဒီ request ထဲမွာ ပါလာတဲ႔ search word ကို database ထဲမွာ ရွာမယ္၊ ျပီးရင္ client ကို response ျပန္ပါမယ္။ ဒီနည္းအားျဖင့္ server နဲ႔ client အျပန္အလွန္ အလုပ္လုပ္ေပးပါတယ္။ client ကေန server ကိုသြားတဲ႔ request object မွာ method ၂ ခုခြဲနိုင္ပါတယ္။ ပထမဆံုး အၾကိမ္ သြားတဲ႔ အခါ get method နဲ႔ သြားျပီး ေနာက္အၾကိမ္ေတြမွာေတာ့ post method နဲ႔ သြားပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ server side မွာ အလုပ္လုပ္မယ့္ coding ေတြကို C# language နဲ႔ cs file ထဲမွာ ေရးေလ့ရွိပါတယ္။ client side မွာ အလုပ္လုပ္မယ့္ code ေတြကိုေတာ့ aspx file ထဲမွာ ေရးပါတယ္။ cs file ထဲမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေရးထားတဲ႔ code ေတြက server ကို request လာတဲ႔ အခ်ိန္မွာ အလုပ္လုပ္ေပးျပီး၊ pure html အျဖစ္ client ကို response ျပန္ပါတယ္။
အခု ကြၽန္ေတာ္တို႔ ပထမဆံုး asp.net program တစ္ခု စေရးၾကရေအာင္။ VS 2008 ကိုဖြင့္လုိက္ပါ။ ျပီးရင္ File -> New -> Web Site ကို ေရြးလိုက္ပါ။ ျပီးရင္ localhost ေအာက္မွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ website ေလးကို နံမည္ေပးျပီး ok လုပ္ပါမယ္။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ website အတိုင္းပဲ ထားလိုက္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ localhost ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ computer မွာ ရွိတဲ႔ IIS ကို ရည္ညႊန္းတာ ျဖစ္ပါတယ္။
ျပီးရင္ Default.aspx.cs file ကိုဖြင့္လိုက္ပါ။ page load event ထဲမွာ ဒီ code ကိုရိုက္ျပီး run ၾကည့္ပါဦး။
protected void Page_Load(object sender, EventArgs e)
{
Response.Write("<h1>Hi everybody</h1><h3>welcome to you all</h3>");
}
ကြၽန္ေတာ္တို႔ program ရဲ႕ output ကို Internet Explorer ထဲမွာ ခုလိုမ်ိဳး ေတြ႕ၾကရမွာပါ။
